Bel Agnes van Brussel: 06 209 63 489     


Luisterboeken

Het luisterboek in opmars

Tevreden luisteren in de file

Luisterboeken? Dat is toch iets voor blinden? Het begon inderdaad met de blindenbibliotheek, nu de ‘Anders Lezen Bibliotheek’, voor mensen met een leeshandicap.

Maar ook mensen zonder leeshandicap beleven plezier aan het luisterboek. In de auto, tijdens het strijken, het joggen, in bad of in de hangmat. Het boek op cd breekt door bij een nieuwe doelgroep. In de boekhandel ligt een interessant aanbod in verschillende genres. Om dit te promoten is er een week van het luisterboek van 2 tot 12 november.

Nederland loopt niet voorop met het luisterboek. In landen als Engeland, Duitsland, Amerika is er een enorme markt voor en liggen de cd’s gewoon naast het boek in het schap. Is het de associatie met een handicap waardoor het luisterboek hier minder populair is? Of is het een soort dogma dat literatuur toch echt van papier gelezen moet worden? Vreemd eigenlijk als je bedenkt dat literatuur oorspronkelijk mondeling werd overgedragen. Wie zich overgeeft aan het luisterboek zal ervaren dat het juist een literaire ervaring kan zijn, die je veel dieper raakt dan het geschreven boek. Niet elk boek leent zich ervoor en misschien zegt dat ook iets over het boek. Adriaan van Dis zei ooit dat de kwaliteit van de literatuur goed af te meten is aan zijn voorleesbaarheid.

Ze gingen grif over de toonbank en dat betekende twintig jaar geleden de start van uitgeverij Rubinstein. Er volgde een serie boeken onder de naam ‘hun eigen stem’ met opnamen van bekende Nederlandse auteurs zoals Carmiggelt, Bernlef, Gerard Reve en Maarten ’t Hart, mooie literaire documenten voor een klein publiek. Het luisterboek voor kinderen was een groter kassucces, een gouden formule om kinderen tijdens lange ritten zoet te houden. De combinatie van boek en cd bleek bovendien een manier om het lezen sneller onder de knie te krijgen. Harry Potter was een doorbraak, want niet alleen de kinderen genoten hiervan, ook hun ouders luisterden heel wat kilometers weg. Het literaire document was niet meer het enige uitgangpunt, maar puur luisterplezier met bestsellers als de Da Vinci Code en het Bernini mysterie in oplages van vijftienduizend exemplaren.

Inmiddels zijn er meer uitgevers op de markt en liggen er allerlei genres in de winkel. Er is wereldliteratuur in vertaling, er zijn informatieve boeken, thrillers, poëzie en korte verhalen soms ondersteund door muziek.

Stemmen

Een gesprek over luisterboeken gaat al gauw over stemmen. Moet het altijd de schrijver zelf zijn die voorleest of is een bekende acteur of tv persoonlijkheid een interessantere optie? Roon Jonker van Uitgeverij Audiolect uit Warnsveld, die Nederlandse thrillers uitgeeft, zoals het boek Brains van de Kampense schrijver Jacob Vis, geeft de voorkeur aan zogenaamde stemartiesten, mensen met een goede voorleesstem, die vaak ook worden ingehuurd bij de nasynchronisatie van films. Een proef op de som leert dat het luistergenot wel afhankelijk is van de gekozen stem, maar dat het ook vaak even wennen is. Voor een kort verhaal is het prettig om iets bekends te horen, maar als je een boek als Een schitterend gebrek met acht cd’s voor zeven uur luisterplezier beluistert, zal je merken dat je even door moet zetten om te wennen aan Japins enigszins gedragen stem. Na een uurtje zegen je de ellenlange file en blijf je gerust nog even voor de deur zitten als je op je bestemming bent aangekomen. Schrijvers die goed kunnen voorlezen moeten vooral hun eigen werk blijven voorlezen, maar bij vertaalde literatuur zal er toch iemand anders aan te pas moeten komen. Er zijn al mensen, die naam maken als voorlezer zoals Jan Meng, die Rowlings Harry Potter en In de ban van de ring van Tolkien voorleest. Uitgeverij Cossee kiest voor acteurs en dichters. Zo leest Johanna ter Steege Bezeten van mij van Nicci French voor, Henk van Ulsen De alchemist van Paul Coelho en Erik Menkveld Het masker van de rode dood van Edgar Allan Poe. Een voorlezer moet geen hoorspel willen spelen, rustig maar ook niet te langzaam lezen, niet opdringerig zijn en precies genoeg intonatie gebruiken. Het ‘luistert’ nauw en vraagt om een nieuwe deskundigheid bij uitgevers.

Bibliotheek

Die deskundigheid is er al veel langer bij de Anders lezen bibliotheek van de FNB, de samenwerkende bibliotheken voor mensen met een leeshandicap. Daar heeft men een twintigtal professionele voorlezers in dienst en selecteert men een groot aantal vrijwilligers op hun stem.

Corné Kremers, voorlichter van de FNB, hoort al aan de telefoon, of je een geschikte voorleesstem hebt . De bibliotheek heeft een collectie van ruim vierendertigduizend romans , zesduizend studieboeken en driehonderdvijftig titels van kranten en tijdschriften te leen . Per dag worden zevenduizend cd’s gebrand en verzonden naar mensen met een leeshandicap. Heel waarschijnlijk zal ook dit artikel nog deze week op een cd gebrand worden voor die leden van de bibliotheek die een abonnement op de Stentor hebben. Zij ontvangen wekelijks een samenvatting van de krant.

Ook de gewone bibliotheken zijn voorzichtig begonnen met het uitlenen van luisterboeken. In Zwolle en Raalte heeft men een collectie van tweehonderd titels. Het meest uitgeleend is het luisterboek voor kinderen, maar er is

ook steeds meer vraag van volwassenen, die het plezier van het luisterboek hebben ontdekt. Voorlopig worden geen extra kosten voor deze uitleen in rekening gebracht maar er is wel wat zorg of dat zo kan blijven. Een cd’tje is een stuk kwetsbaarder dan een boek.

Luisterplek

Niemand vertelt je ooit waar je een boek moet lezen, maar bij het luisterboek geeft men je graag een advies. Als je ondanks je drukke baan, je gezin met jonge kinderen en je strakke trainingsschema nog mee wil praten over literatuur, luister je in de trein, op de hometrainer bij het strijken of tijdens het joggen. De lange autoritten zijn bewezen goede luistermomenten, maar tegelijkertijd schijnt het luisterboek in bed ook een probaat middel tegen slapeloosheid te zijn. Je kunt je dus afvragen of een etiket met de bekende tekst ‘Dit product kan de rijvaardigheid beïnvloeden niet nodig is’.

Het duurt niet lang meer of we zijn eraan gewend en vragen ons niet meer af hoe we het luisterboek moeten gebruiken. Elk nieuw boek komt dan gewoon tegelijkertijd of kort na elkaar als boek en cd op de markt, zoals het nieuwe boek van Rascha Peper, Verfhuid. De ware literatuurliefhebber koopt ze beiden en beluistert het boek

na het lezen ervan.

Meer informatie: www.weekvanhetluisterboek.nl

© Agnes van Brussel 2019  |  Website door Buro Zutphen