Doof of blind, toch aan het werk

gepubliceerd in de Wegener Dagbladen  op 9-10-2012

 

Met een arbeidsbeperking toch aan het werk komen is niet gemakkelijk. In Groningen staat een fabriek, waar louter doven werken. Het is een gewoon commercieel bedrijf, waar schuifpuien en dakramen worden gemaakt. In Amsterdam is een restaurant waar je wordt bediend door blinden.

 

Wat is erger doof of blind? Het is een vraag die kinderen elkaar stellen. Stel je deze vraag aan een dove of blinde dan zullen ze zeker niet willen ruilen voor de andere handicap. Doven hechten aan hun eigen gebarentaal en cultuur. Doven en blinden hebben hun andere zintuigen aangescherpt en daar hun kracht in gezocht.

Door juist die kracht te benutten is er veel mogelijk. Ctaste, een restaurant in Amsterdam, waar je in het donker eet en bediend wordt door blinde obers is daar een voorbeeld van. Sandra Ballij, directeur van Ctaste, leerde dit concept kennen in Parijs en nam het mee naar Amsterdam. Ze creëerde met haar restaurant banen voor twaalf mensen met een visuele beperking. Ook Ctaste is een gewoon bedrijf dat niet of beperkt gebruik maakt van subsidies. Ctaste is vooral goed in bedrijfsuitjes en trainingen met haar workshops ‘Blind Vertrouwen’.“Teambuilding in het donker betekent dat je je bewust wordt van je ander zintuigen,” lees je in de aansprekende folder. Mensen kruipen uit hun comfortzone en komen tot nieuwe inzichten. Ze krijgen begeleiding van ‘de echte experts’, het personeel met een visuele beperking.”

In Groningen staat een bedrijf waar alleen doven werken. Het is opgericht door Toine van Bijsterveldt, organisatieadviseur en vader van een dove zoon. Hij kan niet accepteren dat een normale arbeidsplaats voor zijn zoon niet is weggelegd. Geschat wordt dat meer dan vijftig procent van de dove werknemers werkloos is, inclusief Wajongers ofwel vroeg gehandicapten. In het Voortgezet Speciaal Onderwijs voor doven krijgen de leerlingen in hun eindexamenjaar al voorlichting over het aanvragen van een Wajong uitkering en daarmee de boodschap dat hun kansen op de arbeidsmarkt minimaal zijn. Van Bijsterveldt besloot een bedrijf op te zetten, waar alleen doven werken en ging een samenwerking aan met een groot bedrijf, Schipper kozijnen, in Opmeer. Dit bedrijf zorgt er al vijf jaar voor dat De Verbinding voldoende orders krijgt. de Hart-Hoofd-Prijs van

Wie tijdens de lunchpauze de kantine van het grote Groningse fabrieksgebouw binnenstapt ziet de elf medewerkers druk gebaren. De 23 -jarige dove zoon van Toine van Bijsterveldt is er (nog) niet bij. Hij koos een andere weg en volgt een ICT-opleiding. Van Bijsterveldt gaat echter onverminderd door met het promoten van zijn bedrijf. Met trots vermeldt hij dat De Verbinding afgelopen maand de Hart en Hoofdprijs van de Triodosbank heeft ontvangen voor de meest inspirerende en vernieuwende duurzame ondernemer.

Dat het bedrijf doven kansen biedt bewijst Marco Boesjes. Hij werkte hiervoor als tekenaar/constructeur bij Spa aluminium in Hoogezand. Bij De Verbinding heeft hij als dove

een verantwoordelijker functie gekregen als bedrijfsleider en jobcoach in dienst van het bedrijf, een functie die deels, als pilot, gesubsidieerd wordt door het UWV.

Samen met een externe jobcoach van jobcoachbedrijf Innovium zorgt hij ervoor dat de dove medewerkers optimaal presteren. Remko Aaten, jobcoach voor De Verbinding vanuit Innovium, is enthousiast over deze werkwijze. “De gebruikelijke jobcoaching is meestal alleen gericht op de werknemer en zijn persoonlijke omstandigheden. Maar in de praktijk blijkt dat het bedrijf veel extra tijd moet steken in vakinhoudelijke begeleiding van werknemers met een arbeidsbeperking. Die extra tijd werd niet gesubsidieerd en gaat dus ten koste van de productie en bedrijfsvoering. Door deze pilot van het UWV is er extra geld beschikbaar en staat de jobcoaching meer in dienst van de bedrijfsvoering. In Engeland is deze manier van jobcoaching gebruikelijk en succesvol.” Innovium maakt zich er sterk voor dat het Engels model ook hier structureel wordt ingevoerd bij bedrijven, die arbeidsgehandicapten in dienst nemen.

 

Voor doven is werken in een bedrijf, waar meerdere doven werken, een zegen. Samenwerken met andere doven betekent dat er communicatie mogelijk is. Als ze de enige dove zijn op de werkvloer, ligt eenzaamheid op de loer. Weliswaar zijn er mogelijkheden voor de inzet van een gebarentaaltolk of schrijftolk bij vergaderingen. “Maar je mist de informele terloopse informatie, die de horende medewerkers uitwisselen,”aldus Boesjes.

Volgens Marjo Cruisen, directeur van Inclusief Groep NV, het sociale werkvoorzieningbedrijf van de Noordwest Veluwe ligt de toekomst van de werknemer met een arbeidsbeperking in het ‘Boeketbedrijf’, een gewoon bedrijf waar werknemers met heel verschillende capaciteiten en mogelijkheden werken. Ze schreef er een boekje over waarin alle relevante cijfers en regelingen zijn opgenomen. Haar boodschap is dat sociaal en maatschappelijk ondernemen heel gewoon moet worden. Ze geeft voorbeelden van bedrijven die zoals De Verbinding, Ctaste en Fifteen die al veel ervaring hebben met hun bijzondere werknemers.

Opvallend is bij al deze bedrijven dat ze overheidsbemoeienis lastig vinden. Liever dan subsidiering zouden ze meer faciliteiten willen krijgen bij de start van de onderneming. Sarriel Taus, oprichter van restaurant Fifteen formuleert het zo. “Je zou ondernemers geen subsidie moeten geven, maar belonen voor het resultaat op langere termijn. Als een Wajonger na vijf jaar nog steeds aan het werk is zou je een bonus van bijvoorbeeld 10 % van het uitgespaarde uitkeringsgeld kunnen uitkeren.”

 

Het valt niet mee om met een beperking aan het werk te komen. De overheid geeft deze werknemers wel een steuntje in de rug met verschillende stimuleringsregelingen, die werkgevers over de drempel moeten helpen. Een werkgever hoeft dus niet puur uit ideële motieven te kiezen voor een werknemer met een beperking. Helaas leveren die regelingen veel administratieve besrompslomp, op omdat ze worden uitgevoerd door verschillende loketten van het UWV en de Belastingdienst. In de praktijk zoeken bedrijven naar middelen om de rompslomp te beperken. Zo neemt reïntegratiebureau Innovium zelf de werkzoekenden met een beperking in dienst via een detacheringsbedrijf en leent ze uit aan de werkgevers, die op die manier geen risico’s lopen. Een bedrijf als het Amsterdamse restaurant Fifteen, opgericht om naar voorbeeld van Jamie Olivier kansarme jongeren werk te bieden en op te leiden voor de horeca, heeft er zelfs een eigen re-integratiebureau voor opgericht. Bureau ‘Fifteen werkt’ heeft al het werk rond het aanvragen van subsidies overgenomen.

De ‘Wet werken naar vermogen’ zou meer eenheid brengen in de manier van subsidiering en de uitvoering zou terecht komen bij één instantie, de gemeente. Dat klinkt mooi, maar veel is afhankelijk van het budget dat hieraan hangt. Zoals te verwachten in tijden van recessie is bezuiniging een doelstelling. In de Wet werken naar vermogen is loondispensatie voor mensen die door hun handicap niet de gewone arbeidsproductiviteit kunnen leveren, het belangrijkste instrument. De wet is in mei door de Tweede Kamer controversieel verklaard en ligt nog even in de ijskast. Hoe het verder gaat zal een volgende regering moeten beslissen.

Toch is men ter voorbereiding op invoering van die wet al een weg in geslagen, die geen omkering mogelijk maakt. SW Bedrijven (uitvoerders van de Wet Sociale Werkvoorziening) voeren een beleid om hun gehandicapte werknemers zo veel mogelijk te detacheren bij gewone bedrijven. Die bedrijven betalen slechts een gedeelte van het arbeidsloon. Steeds vaker worden ook zelfstandige bedrijven opgericht met ondersteuning van een SW-bedrijf. De werkgever neemt de SW-werknemers over en het SW-bedrijf verzorgt loondispensatie en jobcoaching. In de toekomst zal slechts een kleine groep gehandicapte werknemers blijven werken binnen de muren van de sociale werkplaats.

 

Hoe krijg je een werkgever over de brug?

Regelingen om het aannemen van een werknemer met een beperking te stimuleren.

-         Loondispensatie: de werkgever hoeft minder loon te betalen aan Wajongers, die veel minder presteren dan hun gezonde collega's.

-         Werken op proef: mensen met een WIA-, WAO, Waz-, Wajong- of ZW-uitkering mogen drie maanden op proef werken; de werkgever hoeft die tijd geen loon te betalen.

  • De no-riskpolis: het UWV betaalt het grootste deel van het loon van zieke werknemers die een no-riskpolis hebben. Komt deze werknemer daarna in de WIA? Dan hoeft de werkgever geen hogere WIA-premie voor hem te betalen.
  • Korting op de WIA/WAO- en WW-premie: de werkgever hoeft minder premie te betalen voor werknemers die een no-riskpolis hebben.
  • Een subsidie voor de kosten van aanpassingen in het bedrijf.
  • TNO heeft een keurmerk ontwikkeld voor bedrijven die veel mensen met een arbeidsbeperking in dienst nemen. Dit kan voordeel opleveren bij aanbesteding van werk.

Info bij het UWV en de Belastingdienst

-        

www.deverbindingbv.nl

-         Boek: Het Boeketbedrijf, Sociaal ondernemen met Werken naar Vermogen; auteur: Marjo Gruisen ISBN 978-94-91453-00-7 prijs: 17,95€

 

 

blank.jpg