De huishoudelijke hulp heeft ook rechten

Gepubliceerd in de Wegener Dagbladen op dinsdag 17-1-2012

Weinig mensen weten dat een hulp in de huishouding recht heeft op minimumloon, vakantietoeslag en op doorbetaling van loon tijdens vakantie en ziekte. "Ze werkt immers maar een paar uur per week zwart," is de redenering.


Marianne heeft al jaren lang een trouwe huishoudelijke hulp, Ada genaamd. Instructies heeft Ada niet meer nodig. Ze heeft de kinderen zien opgroeien en kent het huis en zijn bewoners, misschien nog wel beter dan de familie zelf. Ze pakt elke week een grote klus aan, die ze grondig doet en gebruikt het laatste uur om het hele huis nog even op te ruimen en te zuigen, zodat het er weer toonbaar uitziet. Ze laat bij het weggaan nog een boodschappenlijstje op tafel achter, als er nieuwe allesreiniger, schoonmaakazijn of schuursponsjes nodig zijn.
Marianne en de andere familieleden zijn vaak niet thuis. Als ze er wel zijn, wordt er koffie gedronken en even bijgepraat. Het geld ligt meestal klaar op tafel. Een briefje van vijftig voor vier uur. Ada werkt niet in de schoolvakanties en verdient dan niets. Laatst was ze een weekje ziek en dat betekende ook geen inkomsten.
Ada heeft er nog nooit aan gedacht om te vragen naar doorbetaling van loon bij ziekte. "Het hoeft niet van mij. Ik ben zo dik tevreden. Ik wil me vrij voelen om in vakanties niet te werken. Die vrijheid is voor mij belangrijk." Met Kerstmis is er altijd een kerstpakket en een keer per jaar gaat ze een dagje uit met Marianne. "Een stadswandeling, koffie met gebak, museumbezoek en een beetje shoppen. We genieten er allebei van ons 'bedrijfsuitje'," vertelt Marianne. "Als je in loondienst werkt bij een bedrijf, heb je toch ook vaak een kerstpakket en een jaarlijks uitje."

De werknemer, die in loondienst werkt, heeft niet alleen dat kerstpakket, maar meer financiële voordelen, zoals recht op pensioen en sociale zekerheid. De werkgever betaalt premies voor sociale verzekeringen en pensioen en kan de werknemer niet ontslaan zonder ontslagvergunning. Bij ziekte moet de werkgever twee jaar lang loon doorbetalen.
De huishoudelijke hulp heeft niet al die rechten, maar toch meer dan ze zelf vaak beseft. Misschien is er geen schriftelijke arbeidsovereenkomst, maar een mondelinge afspraak is even goed een arbeidsovereenkomst. De afspraak die Marianne ooit heeft gemaakt met Ada is dat zeker. Het gaat om regelmaat, (een vaste dag in de week) en een gezagsverhouding, de belangrijkste elementen van een arbeidsovereenkomst. Marianne bepaalt wat er moet gebeuren, ook al heeft Ada door de jaren heen geen aanwijzingen meer nodig. Weliswaar werkt Ada maar drie dagen per week (waarvan maandag bij Marianne) en geeft ze haar loon misschien niet op aan de fiscus, toch heeft ze recht op minimumloon, vakantietoeslag en doorbetaling van loon bij vakantie en ziekte (gedurende 6 weken 70%)
Ada is zich daarvan niet bewust en ook Marianne meent dat ze royaal en legitiem handelt. En wie zal het ooit controleren?

Veel mensen denken dat er geen rechten aan een arbeidsoverkomst kunnen worden ontleend, als iemand zwart werkt of zonder verblijfsvergunning. Huishoudelijke hulpen geven inderdaad hun inkomsten vaak niet op aan de fiscus, ook al zou dat in veel gevallen niet eens zo nadelig voor ze uitpakken. Ze willen geen soesa en weten niet precies hoeveel ze mogen bijverdienen zonder dat het van invloed is op hun uitkering of de belastingheffing op henzelf en hun partner. Dat moet de huishoudelijke hulp zelf weten. De werkgever heeft er helemaal niets mee te maken, hoe de huishoudelijke hulp het regelt.
Op de werknemer die minder dan vier dagen in een particuliere huishouding werkt is de 'Regeling dienstverlening aan huis' van toepassing. In deze regeling staat dat niet alle zaken uit het arbeidsrecht van toepassing zijn, maar een aantal belangrijke regels wel. Die regels staan hieronder opgesomd.
In theorie zouden huishoudelijke hulpen, ook ondernemer ofwel ZZP'er kunnen zijn, net als de kapper of pedicure, die aan huis komt. Dat betekent meer administratieve rompslomp en werkt kostenverhogend. Een ZZP'er moet zes procent BTW in rekening brengen en heeft dan nog geen recht op doorbetaling van loon bij ziekte en vakantie. Om op een reëel bedrag uit te komen zou het uurloon zeker omhoog moeten en daarmee prijst de huishoudelijke hulp zichzelf uit de markt.

Dat is ook de strekking van het antwoord van minister Kamp van 10 maart 2010 op de petitie van de Vereniging Vrouw en Recht en FNV Bondgenoten om de rechtspositie van huishoudelijk personeel te verbeteren. In deze petitie 'Een baan als andere', pleiten beide organisaties voor afschaffing van de 'Regeling dienstverlening aan huis' en volledige toepassing van het arbeidsrecht. Ze vragen aandacht voor de slechte rechtspositie en het ontbreken van sociale zekerheid en pensioen van huishoudelijke hulpen. Het is een groep, die uit meer dan een half miljoen mensen bestaat, waarvan 95% vrouwen. De minister wijst de voorstellen af, vooral omdat het ofwel tot verzwaring van lasten van de particuliere huishoudens gaat ofwel tot een lastenverzwaring voor de overheid.
Dat betekent dat de 'Regeling Dienstverlening aan huis' van toepassing blijft en dat de huishoudelijke hulp via haar werk geen pensioen opbouwt en geen recht heeft op sociale zekerheid. De rechten, die ze wel heeft, blijken in de praktijk nauwelijks bekend, noch bij de werkgever, noch bij de huishoudelijke hulp zelf. Het lijkt niet meer dan redelijk dat die rechten worden gehonoreerd. Een hulp die trouw op een vast tijdstip het werk doet wat van haar wordt verlangd, kan aanspraak maken op vakantiegeld en doorbetaling van loon bij ziekte en vakantie.
Voor Ada betekent dat 208 euro vakantiegeld erbij en nog 35 euro achterstallig loon in verband met ziekte. Tenzij destijds in een arbeidsovereenkomst is afgesproken dat het uurloon inclusief vakantiegeld was en doorbetaling van vakantiedagen.
Ada moet erom lachen. "Een arbeidsovereenkomst? Daar hebben we het nooit over gehad." Marianne: "Als je maar niet gaat staken."

Belangrijkste rechten en plichten van de huishoudelijke hulp die minder dan vier dagen, bij een privépersoon in de huishouding werkt ( het aantal uren maakt niet uit):
Rechten:
- uitbetaling van tenminste het minimumloon, 8,78 euro per uur (minimumweekloon is 333,85. Dit is gedeeld door 38)
- 8% vakantietoeslag: 0,70 euro cent per uur. Het minimumuurloon is dus 9,48 inclusief vakantiegeld. Het vakantiegeld kan ook een keer per jaar in juni worden uitbetaald
- goede en veilige werkomstandigheden
- vier weken betaalde vakantie per jaar
- zes weken doorbetaling van 70% van het loon bij ziekte
- zwangerschaps- en bevallingsverlof van 16 weken
- betaald calamiteitenverlof en betaald kortdurend zorgverlof
- een opzegtermijn van tenminste een maand
Verplichtingen van de werknemer
- het werk volgens afspraak zorgvuldig uitvoeren
- op tijd komen volgens de gemaakte afspraken
- ziekte tijdig melden
- bij ziekte, meewerken aan mogelijkheden om snel weer aan de slag te gaan
- een opzegtermijn van een maand in acht nemen
- privacy van de werkgever beschermen

Info: -Boek: Bureau Boelens voor al uw vragen op de werkvloer
- Je rechten als huishoudelijke hulp, brochure van FNV bondgenoten

blank.jpg